Mediacja obligatoryjna w sprawach gospodarczych?

To nie oznacza oczywiście, że mediacja będzie obowiązkowa dla stron prowadzących spory w konkretnych sprawach gospodarczych. Należy bowiem pamiętać, że mediacja jest dobrowolna. Przede wszystkim, projekt ustawy przewiduje katalog spraw, w których sprawy obligatoryjnie miałyby być kierowane do mediacji. Katalog obejmowałby sprawy gospodarcze (za wyjątkiem oczywiście spraw, w których mediacja jest niedopuszczalna ze względu na charakter sprawy – de facto, sprawy, w których dopuszczalne jest zawarcie ugody, to najczęściej sprawy o zapłatę, zniesienie współwłasności, podział majątku wspólnego, czy dział spadku), inne sprawy niż gospodarcze, w których jedną stronę reprezentuje przedsiębiorca oraz sprawy z zakresu prawa pracy (jednakże z pominięciem spraw, w których wnosi się o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy, czy przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy, jak również w związku z tym dochodzone odszkodowania z tytułu naruszającego przepisy rozwiązania stosunku pracy).

Na czym zatem miałaby polegać obligatoryjność kierowania spraw do mediacji w sprawach wyżej wskazanych, skoro mediacja jest dobrowolna? Oznacza to jedynie, że w konkretnych sprawach, sądy będą kierowały strony do mediacji lub do udziału w spotkaniu informacyjnym dotyczącym pozasądowych metod rozwiązywania sporów, jednakże, ostatecznie, to strony podejmować będą miały decyzję, czy chcą wziąć udział w mediacji. Powyższe regulacje dotyczyć mają zatem jedynie sytuacji, w których strona wnosząca pozew nie sprostała przepisowi art. 187 § 1 pkt. 3 kodeksu postępowania cywilnego, stanowiącego, że Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. Obecnie, niedopełnienie tego wymogu skutkuje uznaniem go za brak formalny i finalnie – nienadaniem sprawie dalszego biegu.

Projekt ustawy przewiduje zatem zmianę również w tym zakresie, a brak podania wskazanej informacji o podjętych próbach pozasądowego rozwiązania sporu, czy podania przyczyn ich niepodjęcia, nie miałyby stanowić braku formalnego pozwu. Obecnie również, kierowanie stron do mediacji, czy na spotkanie informacyjne dotyczące pozasądowych metod rozwiazywania sporów ma charakter fakultatywny, co w konsekwencji przekłada się na nikły odsetek spraw kierowanych do mediacji i na ww. spotkania informacyjne, a więc i polubowne zakończenie sporu. Szacuje się, że sądy dysponują zasobami organizacyjnymi i osobami mogącymi przeprowadzać spotkania informacyjne, bowiem spotkania te niekoniecznie musi przeprowadzać sędzia. Uprawnionymi są nadto: asystent sędziego, referendarz sądowy, urzędnik sądowy, czy stały mediator sądowy.

I chociaż obecnie w praktyce stosuje się już zawieranie ugód mediacyjnych w sprawach, w których toczy się postępowanie sądowe, poprzez poszerzenie treści ugody o kwestie nieobjęte konkretnym postępowaniem sądowym, to projekt ustawy przewiduje również wprowadzenie regulacji w tym zakresie i prawne umożliwienie zwiększania tego zakresu. Zagadnienie to pozostaje obecnie bowiem w sferze ciągłych rozważań wśród mediatorów. Celem jest zakończenie sporów w możliwie najszerszym dostępnym zakresie poprzez uregulowanie wszystkich kwestii spornych występujących pomiędzy danymi stronami sporu, co w konsekwencji przełożyć miałoby się na odciążenie sądów i zwiększenie ich ekonomiki pracy. Nie można zapominać również, że uczestnictwo w mediacji przyczynia się do zachowania dobrych relacji z dugą stroną lub ich poprawę, co w szczególności, mając na uwadze sprawy gospodarcze, może mieć istotne znaczenie na zachowanie możliwości zawierania kontraktów w przyszłości pomiędzy przedsiębiorcami trwającymi w sporze.